مردي از جنس اصلاحات
[صابر]
سیاسی و اقتصادی - پنجشنبه 06 بهمنماه 1384
مهندس بازرگان از معدود مردان سياستي است كه چه بهعنوان اپوزيسيون و چه بهعنوان مرد دولت و چه بهعنوان روشنفكر و مرد دين و چه بهعنوان استاد دانشگاه و مرد علم منبع خير و منفعت براي اطرافيان و مردم جامعه خويش بود. زندگي پر از فراز و نشيب او بهواقع نمايانگر انساني متعالي در قرن دود و آهن است كه بودنش را فداي هدفش كرد. ايكاش اكنون او نيز در ميان ما بود تا شاهد تبلور انديشه ملي و اسلاميش ميبود. انديشهاي كه از مهدي بازرگان مردي فراي قرنها و مسلكها ساخت. مهندس بازرگان مردي ديندار و داراي عقايد تند مذهبي بود. بطوریکه طالقانی میگفت:” بازرگان آخوند بیعمامه است. بعضی شبها که حال نماز مستحبی و نماز شب نداشتیم بازرگان را میدیدیم که به نماز ایستاده و عبادت میکند.” هنگامی که مصدق میخواست برای دولتش وزیر فرهنگ برگزیند دوستانش به او پیشنهاد کردند که بازرگان را انتخاب کند. مصدق در جوابشان گفت میترسم اگر بازرگان را انتخاب کنم سر دختر دبستانيها هم روسري کند! اما بازرگان هیچگاه اعتقادات مذهبیاش را بر کسی تحمیل نکرد، چه در بند زندان و چه در اوج قدرت. متاسفانه مهندس بسيار از سوي مخالفين خود مورد هجمه قرار ميگرفت ولي هرگز دم برنميآورد. پس از استعفاء از نخستوزيري، مرتد خواندنش و او تنها صبورانه با لحني شوخ گفت: در اين دنيا تنها همسرم بر من حلال بود كه آقايان او را هم بر من حرام كردند! مهندس داراي يكي از بيشترين مجموعه تاليفات در حوزه ديني ميباشد. بهگونهاي كه گفته ميشود بيش از 70 اثر تاليفي درخصوص دين دارد. مهندس بازرگان به علت شرايط جامعه كه ماترياليست به شدت رو به رشد بود با تمسك به علوم تجربي به اثبات علوم ديني پرداخت و تحولي در اين حوزه بوجود آورد. بهگونهاي كه دكتر علي شريعتي در وصف كتاب سير تحول در قرآن او گفت: کتاب مهندس را قدر نمی دانند. انسان در تحیر می ماند که چگونه از دل ریاضی خشک این واقعیت را استخراج کرده.کتاب مهندس بزرگترین اثبات معجزه بودن قران است. در اعلام نظر خود بيپروا بود و هيچگاه حقيقت را فداي مصلحت نكرد و آنچه را كه فكر ميكرد درست است ميگفت. بسياري از آثار اسلامي مهندس بازرگان هنوز هم از سوي بسياري از مراكز فرهنگي اسلامي بهعنوان مراجع اصلي بهكار ميرود. در اينمقام، جا دارد شما خواننده گرامي را به مطالعه اين آثار سفارش كنم. زمان نخستوزيري در مصاحبهاي بدون مخفيكاري گفت:“ به ما چاقویی دادند که تیغهاش دست دیگری است!” در آخر هم چون دید اینگونه نمیتواند کاری از پیش ببرد استعفا کرد. در کنفرانس خبری خداحافظی اش بزرگوارانه و صبورانه از همهی کار شکنیها درگذشت و مسئولیت تمام مشكلات را به عهده گرفت. گفت:“ اگر بار گران بودیم رفتیم. ما میخواستیم خدمت کنیم اما خوب نتوانستیم. ببخشید. شما حساب کنید که چقدر از قدرت در دست ما بود و ما چه کار میتوانستیم بکنیم که نکردیم.” و با بیان رک و بیپردهاش ادامه داد:“ نخست وزیر یک کشور اگر بخواهد برای ملاقات با یک سفیر خارجی هم از 100 نفرحاکم و غیر مسئول اجازه بگیرد، به درد لای جرز میخورد! ” وي كه بسيار به حركت در مسير قانون و التزام به قانون اساسي تاكيد ميورزيد، چندين مرتبه براي انتخابات مختلف كانديد شد. ولي هربار، بجز دوره اول مجلس شوراي اسلامي، از سوي شوراي نگهبان ردصلاحيت ميشد! در اواخر عمر پربركتش كه در بيمارستان دي تهران بستري بود، مرحوم سيد احمد آقا خميني به ديدارشان رفت و ضمن بيان مطالبي صميمانه و حمايتآميز از مرحوم بازرگان، اظهار داشتند كه امام هميشه به ايمان و اسلام و تدين شما اعتقاد داشتند و سپس با تاكيد اظهار داشتند: “ما را دعا كنيد” پس از درگذشت ايشان، مقام رهبري در تلگرامي كه به مرحوم دكتر يدا… سحابي، درگذشت مهندس بازرگان كه بهتصريح ايشان يكي از مبارزان ديرين با رژيم ستمشاهي و نيز از جمله پيشروان ترويج و تبيين انديشههاي ناب اسلامي با زبان و منطق وشيوه نوين بود را تسليت گفت. در تلگرام آيتا… خامنهاي آمده است: “ از اين رهگذربيشك در چشم همه علاقهمندان بهگسترش و رواج ايمان اسلامي در ميان طبقات تحصيلكرده در دوران خفقان و دينزدايي رژيم پهلوي، داراي شان و ارزش بخصوصي بود. ” بهاميد اينكه بتوانيم رهروان شايستهاي براي اين بزرگواران در راه آزادي و آبادي ايران باشيم
