دو سه روز پيش با دوستان تصميم گرفتيم كه واسه ديدن فيلم اخراجي ها به سينما بريم. به هر حال تصميمي گرفته شد و قراري گذاشته شد و رفتيم.
فيلم رو ديدم. ولي از اول تا آخرش در ميان همهمه خنده و داد و بيداد تماشاگران – كه انگار خيلي از ديدن صحنه ها و شنيدن ديالوگ ها خوش خوشانشون شده بود – حسرتي و غمي بر وجودم افتاد! حسرت بر آن همه فيلم پر معني و زيبا كه ساخته مي شود و بدون مخاطب مي ماند و آن وقت اين فيلم مي شود فيلم برتر جشنواره فجر از نظر مخاطب! و نيز غمي بر اين حسرت!
اگر بخوام به نقد فيلم بپردازم، جاي بحث بسيار است و من نيز اطلاعات و آگاهي هاي چنداني در اين حوزه ندارم، ولي لازم مي دونم چند تا مسئله رو از ديد خودم به عنوان مخاطب اين فيلم در قالب يك يادداشت بر اين فيلم پرفروش ارائه كنم.
در ابتدا بايد از هنرمندي بازيگران اين فيلم و بازيگرداني و انتخاب بازيگر فيلم كمال تشكر و قدرداني رو به جا اورد كه به نظر من تنها داشته اين فيلم به حساب مي آيد. به گونه اي كه من فكر مي كنم اگر همين بازيگران با همين بازي هاي زيبا و خودساخته در يك برنامه في البداعه هم بازي كنند، همين مقدار مخاطب رو جذب خواهند كرد!
موضوع فيلم در جاي خود جالب است و نه بيشتر … تصويربرداري در پاره اي از صحنه ها به شدت غيرحرفه اي و تغيير فوكوس دوربين در تغييرات ناگهاني فواصل هدف با دوربين بسيار ناشيانه بوده است. در ارائه مفهوم و پيام، آن هنرمندي لازم بكار برده نشده و تا حدودي با بيان مستقيم بعضي مفاهيم در قسمتي از ديالوگ ها و همين طور تكه هايي از تصاوير، اين گونه احساس مي شود كه كارگردان در شعور و فهم بيننده شك كرده است و خواسته است تا آنجا كه مي شود مطلب مورد نظر خود را جويده در دهان بيننده بگذارد! اين مسئله در تصويربرداري ها و تكه هايي از فيلم باعث شده است كه اين فيلم به يك كليپ دفاع مقدس و در پايان، يك مستند دفاع مقدس تبديل شود! مسلما نگارنده نسبت به اين دو حيطه نقدي ندارد، ولي قرار دادن اين قالب ها در يك قالب فيلم سينمايي بلند بسيار غيرهنرمندانه است. در صورتي كه مي شد خيلي خوب همان پيام و همان تصاوير را در يك قالب فيلمنامه اي به تصوير كشيد.
خوشبختانه ما در حيطه دفاع مقدس فيلم هاي خوب و پر مفهوم كم نداريم. چه خوب بود كارگردان عزيز فيلم يه نگاهي به اون فيلم ها مي كردند و كمي پيام رساني هنرمندانه رو در مكتب آنان تلمذ مي كردند و چنين مكتب نرفته ادعاي ملايي نمي كردند!!!
به نظر مي رسد، با مشاهده اين تناقضات در پارامترهاي سازنده يك فيلم موفق، اگر دهنمكي در مقام مدير توليد فيلم مي بود، موفق تر مي شد! و بعضي داد و قال هاي بي خودش اينچنين خنده دار به چشم نمي آمد!
در كل بايد خوشنود بود كه افرادي چون دهنمكي كه سايه سياه و شومشان بر فراز جنبش هاي آزادي خواهانه و جورستيزانه مردمي دهه 70 سنگيني مي كرد، اين چنين از نظر شعور و فهم پيشرفت كرده اند – البته در اندازه خودش! - كه تلاش مي كنند با ابزار فرهنگي اعتقادات خود را بيان كنند نه چماق! هرچند كه اگر واقعا آن وجود متحول و ساخته و كامل نشده باشد، به جاي آنكه پيام ابزار فرهنگي را برنده تر از شمشير كند، خود ابزار فرهنگي را چماق خواهد كرد!!!
ان شاء الله كه دهنمكي هم يه مقدار بيشتر رشد كنه و همينطور كه در كردار از آن اعمال كثيف به حوزه مستند و حال حوزه سينما سيري صعودي داشته، در روحياتش هم سيري صعودي رو طي كنه. تا الان كه متاسفانه اين سير چندان پررنگ نبوده است! و مي بينيم كه چگونه با شانتاژ تبليغاتي و داد و قال و تهمت زني به ديگران و ساختن دشمنان خيالي و … كارهاي خود را پيش مي برد! شايد با دو سه تا برخورد درست و حسابي بفهمه كه ديگه اينجا جاش نيست و زمانش هم گذشته كه هر كسي با قلدرمآبي به هدفش برسه!
البته اون سر و صداها بي تاثير هم نبود و تونسته اين خيل بيننده رو جذب كنه!
اتفاقا تازگي ها يه مسئله ديگه رو عنوان كرده كه خيلي جالبه!!! گفته ايادي استكبار و دشمنان و بدخواهان نظام – كه احتمالا منظور از همگي در يك كلمه اصلاح طلبان باشند! – اقدام به تكثير سي دي اورجينال فيلم كرده اند! ان شا الله كه دهنمكي نمي فهمه و بعد از اينكه دو سه تا فيلم ديگه ساخت و به اصطلاح جاافتاد، مي فهمه كه اين مسئله متاسفانه در مورد همه فيلم هاي سينمايي ايران اتفاق مي افته و لطف كنن اينچنين از مسايل جهت اهداف پليد خودشون سوء استفاده نكنند.
يكي از دوستان مي گفت: ايول! دهنمكي چقدر لطيف شده! مي گه هر كي هرجوريه، مي تونه به خدا برسه!
ولي من اين عقيده رو ندارم. چون ديده مي شه كه دهنمكي در فيلمش به وضوح عنوان مي كنه كه هر كس، هر جوري باشه، حتي اگه نره لات و چاقو كش باشه، اگه مثل ما و براي ما بشه ميره پيش خدا! و اين كاملا با اون پيام رضا مارمولك كه مي گفت راه هاي رسيدن به خدا به اندازه آدم هاي روي زمينه زمين تا آسمون فرق مي كنه!
به گفته ديگه هنوز اون ديد فاشيستي و كوته بينانه در عقايد دهنمكي ديده مي شه. فقط نوع بيانش تغيير كرده و چقدر ساده بايد باشيم اگر فريب اين لباس ميش بر تن آن گرگ درنده سالهاي پيش رو بخوريم!!!
يه نكته ديگه كه جالب مي دونم در مورد اين فيلم عنوان كنم، تبليغ اين فيلم توسط شبكه هاي تلوزيوني لس آنجلسي هست! اون هم با اين عنوان: “ پرفروش ترين فيلم تاريخ سينماي ايران”!!!!!
ديدين؟! ديدين اگه حتي شبكه هاي مستهجن اون ور آبي كه كاري جز اشاعه فحشا و منكر در جامعه ندارند – به گفته خود آقايان! – هم با ما باشن، مي شن هلو؟!!!!
ماجراي عكس بزرگ بازيگر زني – نيوشا ضيغمي -، كه فقط در چند سكانس كوتاه در فيلم ظاهر شده بود، در اندازه اي بزرگ در تمامي تبليغات فيلم هم جالب و قابل توجه است!